Natuurouders

Voorlopig organiseert de Provincie Vlaams-Brabant even geen natuuroudercursussen.

Ben je toch geïnteresseerd, en ben je met minstens 10 personen die de cursus willen volgen, geef dan een seintje aan nme@vlaamsbrabant.be We houden je dan op de hoogte.

Benieuwd naar de andere cursussen of activiteiten of materialen in Vlaams-Brabant?
Neem eens een kijkje op www.vlaamsbrabant.be/nme

Reeds twee cursusreeksen in de nieuwe stijl werden dit najaar afgerond. Het is altijd plezierig als de mensen enthousiast zijn. Nog beter is het natuurlijk, als er achteraf daadwerkelijk iets gedaan wordt waardoor de cursus méér wordt dan een interessante tijdsinvulling voor de duur van de lessen. Ik mag wel zeggen dat de verwachtingen voor de scholen in Geetbets en Overijse hooggespannen zijn. Op beide locaties wordt er op ideeën gebroed, polsen ouders de directie en leerkrachten naar mogelijkheden en staan de kersverse natuurouders te trappelen om aan de slag te gaan.

De afsluiting die vanuit de school in Overijse geboden werd aan de cursisten was op zijn minst verrassend. De natuurouders kregen elk een T-shirt van de school: een goed idee, gezien deze mensen hopelijk regelmatig met klasjes op stap zullen gaan.

Bij een natje werden de mogelijkheden en afspraken overlopen. Het was duidelijk: het team liet niets aan het toeval over en deed er alles aan om de samenwerking met natuurouders een vlotte start te geven.

Ook in Geetbets komt er naar alle verwachting een overlegmoment tussen natuurouders en leerkrachten aan. Een mooi begin.

Langs deze weg wil ik nu al proficiat wensen aan alle cursisten van dit najaar.

De eerste cursus natuurouder van dit schooljaar is gestart. In Overijse volgen 10 enthousiaste mensen de cursus, in de hoop zo hun steentje te kunnen bijdragen op de lagere school van hun (klein)kinderen.

Er is op deze school zonder twijfel ruimte voor natuurouders: op vraag van de school werd de les over natuuruitleenkoffers naar voor geschoven. De leerkrachten maken immers volop gebruik van dit materiaal tijdens de week van het bos en de week erna. Ouders die ingeleid zijn in de inhoud én werkwijze van deze materialen vormen een meerwaarde om de activiteiten tot een goed einde te brengen.

Insectenzuigers, zoekkaarten, boomhoogtemeters en opdrachten van het kabouterpad werden met veel aandacht bestudeerd en uitgeprobeerd. Benieuwd of mijn tips van pas komen bij het gebruik ervan...

Het is even erg stil geweest op deze blog. Normaal gezien komt daar nu verandering in: vanaf volgende week starten drie nieuwe cursusreeksen 'natuurouder' in de provincie Vlaams-Brabant. Ik noem ze de 'cursus natuurouder nieuwe stijl'. Inderdaad, er werd hard gesleuteld aan de formule. bij wijze van experiment werd de cursus voor dit najaar ingekort van 6 naar 3 lesmomenten. 3 Lessen waarin op een beknopte en zeer praktische manier tewerk gegaan zal worden.

De 3 lessen hebben de volgende inhoud:

1. aan de slag als natuurouder: deze les gaat specifiek over wat een natuurouder waar, wanneer en hoe zou kunnen doen. Met aandacht voor materialen die gebruikt kunnen worden.
2. Natuurkoffers: deze les leert natuurouders welke koffers er bestaan, en hoe je ermee aan de slag kan.
3. Milieuzorg Op School: aangezien bijna alle Vlaams-Brabantse scholen aan dit project deelnemen, en ouders vaak een bijdrage leveren aan het welslagen hiervan, is een inleiding in het hoe-wat-waarom hier ook wel op zijn plaats.

Wil je deelnemen? Dat kan, de cursus is volledig gratis en inschrijven kan telefonisch via 016-26 72 76 of via email: joke.hermans(at)vlaamsbrabant.be

De data en locaties van de lessen:

• OVERIJSE:

Ø       14 oktober: natuurkoffers

Ø       21 oktober: aan de slag als natuurouder

Ø       18 november: Milieuzorg Op School

telkens op woensdagvoormiddag van 9:15u tot 11:45u

• GEETBETS:

Ø       19 oktober: Milieuzorg Op School

Ø       26 oktober: aan de slag als natuurouder

Ø       9  november: natuurkoffers

telkens op maandagnamiddag van 13:00u tot 15:30u

• LONDERZEEL:

Ø       30 oktober: aan de slag als natuurouder

Ø       13 november: natuurkoffers

Ø       20 november: Milieuzorg Op School

telkens op vrijdagnamiddag van 13:00u tot 15:30u

Tot binnenkort?

Deze morgen hoorde ik het op de radio: vandaag (7 juli) is het de internationale dag van de educatie. Educatie, daar valt ongetwijfeld ook de natuur- en milieueducatie onder. Daarom dat ik deze gelegenheid wil aangrijpen om eventjes dankuwel te zeggen aan alle natuurouders in Vlaanderen, en toch wel in het bijzonder aan die van Vlaams-Brabant. Want mede dankzij jullie, krijgt de natuur- en milieueducatie op de lagere school kans om te floreren.

Als dat geen bloemetje waard is!

Joke

Mijn eigen vakantie zit erop voor dit jaar. Heel wat mensen zullen nu nog steeds aan het genieten zijn van geen werk en zon, en het is hen (jullie?) van harte gegund.

Zelf ben ik ondertussen al bezig met de voorbereidingen voor een nieuwe cursus natuurouder. Na de ervaringen van afgelopen jaren wordt de cursus onder handen genomen. We gaan nu naar een ingekorte versie in Vlaams-Brabant, van maximaal 3 lesmomenten in plaats van 6. Tijd vrijmaken voor een cursus is zo al niet zo gemakkelijk, laat staan als je kinderen of kleinkinderen hebt. Vandaar dus. 3 lesmomenten zullen ruimschoots volstaan om heel praktijkgericht nieuwe natuurouders op het goede spoor te zetten. En voor wie snakt naar meer: er zullen ongetwijfeld nog interessante vormingsmomenten volgen nadien, waarop je keer op keer kan intekenen.

In het najaar kan er al een cursus in jouw buurt doorgaan, ik houd jullie zeker op de hoogte!

De toolkit van een natuurouder:

Als natuurouder of zelfs gewoon natuurliefhebber is het handig om wat basismaterialen op zak te hebben. Wie op uitstap gaat in de natuur, kan daarom wel een rugzak met niet te versmaden attributen gebruiken. Wat steek je nu best in zo'n rugzak? Wel, ik geef jullie hieronder een lijstje mee. Aan jou om te bepalen wat je nodig acht afhankelijk van je interesses of de natuurplekjes die je opzoekt.

BASIS

- zoekkaarten:

opgelet, zoekkaarten bestaan in verschillende vormen over verschillende onderwerpen. Je kan zelf die zoekkaarten uitkiezen over zaken die je zelf het meest interesseren (dieren of planten? Welke?) of je kan gaan voor een standaardpakket van zeer gangbare zake zoals: bodemdieren, waterdieren, bomen, planten, waterplanten, vogels

- potloepje of loepepotje

ééntje op zak hebben is zeker handig, je kan er uiteraard voor kiezen om meerdere exemplaren mee te nemen.

- metalen lepel

om gemakkelijker beestjes te kunnen zoeken in de humuslaag: het is ook veel diervriendelijker om ze met een lepel op te scheppen.

- insectenzuiger

nog eenvoudiger dan een metalen lepel! zuig aan het ene rietje dat aan het potje is bevestigd, en richt het andere uiteinde op het kleine beestje dat je wil vangen. Succes gegarandeerd!

- rubber laarzen

gewoon niet te missen, zeker als je naar natte gebieden gaat

- schepnetje (versie aquarium)

om waterdiertjes te vangen, uiteraard. Een vlindernet kan je ook altijd meenemen: je  kan hiermee zowel in het water scheppen als vlindertjes vangen.

- wit bakje of doosje

schep wat zand of water in een wit bakje en je gaat de beestjes véél gemakkelijker terugvinden!

- paraplu

uit de trukendoos om nog eenvoudiger beestjes te vangen: open de paraplu, en houd   deze omgekeerd onder de takken van een boom of struik. Als je nu aan de takken schudt, vallen de beestjes vanzelf in het scherm en heb je ze maar voor het rapen.    Behalve als ze wegvliegen natuurlijk.

- touw

om te meten, iets vast te binden,....gewoon handig om bij te hebben.

- potlood of pen

om te schrijven, uiteraard

- papier

om op te schrijven, uiteraard

- spiegeltje

met een eenvoudig spiegeltje kan je veel kunstjes uithalen. Afgezien van nagaan of je   de wind je er niet té verwaaid doet uitzien in het bos, kan het ook gebruiken om de    natuur te onderzoeken. Hoe? Tip 1: houd het spiegeltje onder een paddestoel en bekijk    zo de sporen zonder de paddestoel te beschadigen. Tip 2: houd het spiegeltje onder je neus en probeer je te oriënteren op de takken van de bomen of de wolken in de lucht.

- steelloep

een eenvoudig alternatief voor een loepepotje:

LUXE

- verrekijker

om naar vogels te speuren

- digitale fotocamera

- dieren en plantengids

ter aanvulling van de zoekkaarten, voor de mensen die iets gespecialiseerder te werk   willen gaan.

- kompas

om in de vrije natuur de weg terug naar huis te vinden, of om na te gaan of je aan de    hand van mossen op boomstammen effectief de windrichting kan bepalen, of...

- gips

altijd handig als je uitzonderlijke of leuke diersporen tegenkomt.

Laat gerust weten wat je zelf van dit lijstje denkt: volledig? Of juist niet? Nuttig, of ook weer niet?

Zomergroetjes,

Joke

zaterdag 13 juni. Geweldig mooi weer: zonning en boven de 20°. Een leuke dag voor de organisatie van een natuurouderdag dus. Een 30-tal mensen passeerde aan bezoekerscentrum Webbekoms Broek voor een inspirerende namiddag.

Het welkomstdrankje was een aangename verkoeling na een fietstocht of warme autorit richting Diest en was meteen goed voor een leuke sfeer.

Er was ruimte voor een babbel en er werd onderling heel wat informatie uitgewisseld. De voorstelling van het fietsproject, waarbij door een fiets elektriciteit wordt aangedreven voor verlichting van het tuinhuis van de school, van de natuurouders van 't Sjibke in Betekom kon op heel wat interesse rekenen. Gids Herman nam de hele groep op sleeptouw voor een geslaagd 'zintuigenpad'. Wie de groep niet kon zien, kon ze gemakkelijk lokaliseren in het struikgewas dankzij de enthousiaste geluiden die in het domein weerklonken.

Zoals steeds geldt ook niet het motto: 'de afwezigen hadden ongelijk'.

uw verslaggever van dienst,

Joke

Op 13 juni kan je in Provinciedomein Halve Maan te Diest van 13:00u tot 17:00u aan het bezoekerscentrum Webbekoms Broek naar de natuurouderdag komen. Op die dag worden diploma's uitgereikt aan de cursisten van dit jaar, kan je bekijken wat natuurouders op scholen al realiseerden in een standenmarkt, en kan je deelnemen aan enkele leuke activiteiten (GPS-tocht, bezoek aan de Lindenmolen, zintuigenpad of voor gezinnen: het Jonaspad). Dit is een ontmoetingsdag voor natuurouders en mensen met interesse in natuurouders.

Schrijf je vooraf in via joke.hermans(at)vlaamsbrabant.be door je naam, adres en aantal personen (+ leeftijd) mee te geven. Je ontvangt dan de details over de natuurouderdag in je mailbox.

Tot dan?

Joke

Een paraplu kan zeer onhandig zijn als je gaat wandelen in de natuur. Hij belemmert je zicht, zorgt ervoor dat je je handen niet kan vrijhouden en bij een beetje teveel wind heb je er ook meer last van dan iets anders.

Toch vind ik een paraplu als bagage bij natuuractiviteiten een absolute aanrader! En dan liefst een witte. En neen, niet om jezelf ermee te beschermen tegen de regen. Wel om op een heel eenvoudige manier kriebelbeestjes te zoeken. Je kan de paraplu geopend onder taken van een boom of een struik houden. Als je dan even aan de tak schudt, vallen er gegarandeerd beestjes in het scherm. En natuurlijk kan je beestjes beter onderscheiden op een witte achtergrond dan op een donkere of op ééntje met allerlei motiefjes erop.

Stop de vangst even in een potloepje en je kan beginnen met determineren (of gewoon bewonderen). 

Je ziet het: een kleine moeite voor een resultaat dat telt. Probeer het maar eens!

Oh ja, reken maar dat een paraplu een goede aanwinst is voor de 'toolkit' van een natuurouder!

Beestige groetjes,

Joke

Deze blog staat nu al enige tijd online op redelijk anonieme wijze. Om jullie dan toch te laten weten wie er zich al die tijd bezig houdt met teksten te posten, heb ik nu dan toch maar eens een foto op de blog geplaatst. Die foto hiernaast: dat ben ik dus.

Joke

Wie denkt dat natuur enkel genietbaar is voor mensen die goed kunnen zien (wat een mooie landschappen!), lopen (lange voettochten doorheen natte gebieden bijvoorbeeld) of horen (welke vogels verschuilen zich in de bomen?) heeft het duidelijk mis.

De Dag van het Park is dan ook voor elke natuurliefhebber, klein of groot, met beperkingen of zonder, een dag om volop te gaan genieten van natuur. Dit jaar draagt de dag van het Park op zondag 31 mei de mooie titel 'Liefde in het Park'.

In het Provinciedomein van Diest kan je om 15 u een begeleide wandeling doen die voor iedereen toegankelijk is. Dit wil zeggen: aangepast vervoer, doventolken, braille-aanduidingen én hulp van vrijwilligers. Meer informatie over de dag van het park in Diest vind je hier.

Wie weet kom je er wel enkele natuurouders tegen.

Heb je trouwens al een idee van wat er zoal in de toolkit van een natuurouder kan/moet/zal zitten? Misschien doe je wel ideetjes op tijdens de dag van het park...

liefdevolle groetjes, Joke

Het idee heeft al vaker in mijn hoofd rondgespookt, en ik werd hierin bevestigd door enkele cursisten die dit jaar de cursus natuurouder volgden. Als natuurouder is het handig om een toolkit te hebben met wat basismateriaal. Dit kunnen kleine dingetjes zijn, die niet moeilijk mee te dragen zijn en die je toelaten om heel eenvoudig in te spelen op de zaken om je heen wanneer je op stap bent met kinderen.

Op dit moment ben ik een lijstje aan het samenstellen van enkele onmisbare - of toch zeer handige - materialen. Uiteraard zijn ideeën vanuit onverwachte hoek altijd welkom: laat ze maar komen door een reactie te posten. Voor de nieuwsgierigen: houd deze blog goed in het oog, want het lijstje voor de toolkit is op komst!

Tot binnenkort!

Joke

Nieuws voor Natuurouders - mei 2009
 
Het is tijd om buiten te komen, tussen poelen, grassen en bomen

Onderwerpen:

1. Woordje vooraf....
2. Natuur op school: een verslagje...
3. Natuurouderdag
4. Cursus natuurouder 2010
5. Doe-tip
6. Op de agenda


1.  Woordje vooraf...
 
Je zou denken dat het weer in mei ideaal is om buiten te komen. Helaas heb ik daar deze eerste week van de meimaand nog niet veel van gezien. Aan de regendruppels ben ik wel nog net ontsnapt tijdens spelen als 'de schatkist van Boris' en 'Moord in de poel'.
Weer of geen weer, het zijn drukke maanden dit voorjaar: nieuwe natuurouders-in-spe volgden de cursus, er werd een vorming over natuur op school georganiseerd, er worden volop natuuruitleenkoffers uitgeleend...en ongetwijfeld hebben jullie als natuurouder ook wel het één en ander op de agenda staan deze periode. Vergeet zeker niet om in die (drukke?) agenda een plekje vrij te houden voor de natuurouderdag op zaterdag 13 juni. Meer informatie hierover vind je verder in deze nieuwsbrief.
 
Veel leesplezier!
 
Joke
 
 
 
Top
 
2. Natuur op school: een verslagje...
 
 Op 22 april mochten we heel wat leerkrachten en natuurouders verwelkomen op de vormingsdag voor het subsidiereglement 'natuur op school'. Echt stralend lenteweer was het dankzij de frisse wind niet, maar we hielden het wel droog. In een aparte maar sfeervolle setting (taverne 'in de rozenkrans' aan de abdij van Vlierbeek te Kessel-Lo) kregen de deelnemers het subsidiereglement 'natuur op school' toegelicht. Bijzonderheden: tuinhuisjes worden niet gesubsidieerd, groendaken bovenop het tuinhuisje wel. Voor het hoe en waarom van zulke afspraken kan je steeds terecht bij Lieselot De Cleyn (email: nme@vlaamsbrabant.be, telefoon: 016-26 72 44).
Omdat groen op school meer kansen biedt dan een leuk uitzicht, kregen de deelnemers de kans om eventjes aan de slag te gaan met materiaal uit de verschillende natuuruitleenkoffers.
Na een smakelijke lunch stapten we bij de buren, de Abdijschool van Vlierbeek, binnen om een praktijkvoorbeeld te bezoeken. We zagen onder andere hoe zelfs een betegelde en volledig door gebouwen omringde speelplaats kansen biedt om te vergroenen, of hoe je op een niet te grote oppervlakte een zeer praktisch moestuintje kan aanleggen.
Voor diegenen die er niet bij waren: in het najaar volgt een nieuwe sessie van deze vormingsdag in een andere hoek van de provincie. We heten je dan welkom in basisschool De Duizendpootrakkers.
 
  
 
 
 
 
Top
3.  Natuurouderdag
 
Op zaterdag 13 juni is het weer zover: de jaarlijkse natuurouderdag heeft dan plaats. In Diest deze keer. In en rond bezoekerscentrum 'Webbekoms Broek'. Zegt dat je nog niks? je kan dit bezoekerscentrum vinden in Provinciedomein 'Halve maan' van Diest. En waarom daar? Gewoonweg omdat dit een toffe, mooie en bereikbare locatie is.
 Om ervoor te zorgen dat iedereen de kans heeft om te komen genieten van het aanbod zonder op een weekenddag vroeg uit te veren te moeten zijn, starten we pas om 12:00u  's middags om af te ronden om 17:00 uur. Het hele gezin is welkom.
Je kan je verwachten aan een inspirerend standenmarktje waarop een aantal ideeën/projecten door en voor natuurouders worden voorgesteld, je kan wandelen, het bezoekerscentrum bezoeken of de feestelijke diploma-uitreiking bijwonen.

! Standenmarkt: heb je zelf nog een leuk project, idee, realisatie waar je andere scholen en natuurouders graag kennis mee wil laten maken? Geef dan een seintje aan Joke (joke.hermans@vlaamsbrabant.be of 016-26 72 76) voor de praktische afspraken.
 
! Ga je erbij zijn op de natuurouderdag? Geef dan even een seintje zodat we een idee hebben van mogelijk aantal deelnemers aan activiteiten en er voldoende drank voorzien kan worden voor de receptie. (joke.hermans@vlaamsbrabant.be of 016-26 72 76)
 
Top
4. Cursus natuurouder 2010
 
De cursus van 2009 zit er nog maar net op, maar er wordt al volop gewerkt aan de editie van 2010. Hoog tijd dus om een verse lading ouders van jouw school warm te maken voor het gegeven 'natuurouder'. Je mag hen gerust meebrengen naar de natuurouderdag op 13 juni in Diest om hen alvast in de sfeer te brengen.
Iedereen die op zoek is naar meer informatie, wil deelnemen aan een cursus of er één wil organiseren neemt contact op met Joke Hermans, joke.hermans@vlaamsbrabant.be, 016-26 72 76
Top
 
5. Doe-tip

 Als het een beetje warmer wordt is het altijd leuk voor kinderen om iets met water te doen. Zelfs met kleine kinderen (kleuters van de 3de kleuterklas) kan je al enkele leuke waterproefjes doen. We stellen er hier eentje voor, namelijk: maak zelf je regendruppels.
Wat heb je nodig: gelamineerd papier (1 per kind), water (1 emmer per 4 kinderen), druppelmateriaal als rietjes, druppeltellers, verfkwasten.
Aan de slag:
- laat de kinderen zelf regenen met het druppelmateriaal. Wie maakt de mooiste regen? Laat de kinderen de verschillende materialen uittesten, bekijk de druppeltjes van dichtbij en zie hoe het dikke bolletjes blijven op het gelamineerd papier.
- maak een vijvertje: beweeg het papier zo dat de druppels bij elkaar komen. Laat de kinderen proberen om het vijvertje terug op te splitsen: lukt dit? Neen, want water houdt van water. Mooi, toch?
 
6. Op de agenda:
 
- 16 mei 2009: carrousel 2009 in Heverlee
Op zaterdag 16 mei tussen 14:00 en 18:00 uur gaat er daar een culturele activiteit door van 30CC Leuven (het cultuurcentrum) en partners. Het belooft zeer leuk te worden voor groot en klein. De activiteiten gaan doorlopend door, m.a.w. je komt wanneer je wilt.
 Ben je geïnteresseerd in zo'n namiddagje uit, klik dan eens door naar www.arboretumheverleebos.blogspot.com of www.carrousel2009.be voor gedetailleerde informatie.
Een tipje van de sluier:
"Cultuur Natuurlijk" - Een sprookjesachtige wandeling voor groot en klein doorheen het bos, vol verrassende vertellingen, feeërieke muziek en wervelende dansen. Met een hartelijke welkom aan het boscafé met nootjes, woudvruchten, bosbessenwijn en veel meer."
 (met dank aan boswachter Marc voor de tip)
 
- 10 mei 2009: vogelwandeling in Het Vinne
U kan deelnemen aan de vogelwandeling, waarbij gidsen dit aspect van Het Vinne toelichten. Aan deze wandeling koppelt Bistro Het Vinne een aangepast ontbijt. De wandeling start om 7:00 u 's morgens.
Locatie : Provinciedomein "Het Vinne" Zoutleeuw, Ossenwegstraat 70 - 3440 Zoutleeuw
Contact: Provinciedomein Het Vinne , tel. 011-78 18 19, provinciedomein.zoutleeuw@vlaamsbrabant.be
Prijs: Gratis
Top
 
- 16 mei 2009: workshop vrijwilligers in Grimbergen
De workshop maakt een creatieve reis doorheen een 5-tal natuuractiviteiten en geeft meer uitleg over de mogelijkheid om kinderen te begeleiden.
Voor wie: iedereen met voeling voor natuur (basiskennis is voldoende); iedereen die graag met kinderen op stap gaat
Waar: Charleroyhoeve, Rijkenhoekstraat 18 te 1850 Grimbergen
Wanneer: zaterdag 16 mei 2009, van 14u tot 17u.
Deelname is gratis, vooraf inschrijven via educatie[at]rlgc.be of op 02 253 43 04 (Marijke Smans)
 
Top
 
- 31 mei 2009: Dag van het Park
De Dag van het park heeft dit jaar als thema "Liefde in het park" en wordt georganiseerd door Provinciedomein Halve Maan Diest in samenwerking met de stad Diest, Defensie en talrijke verenigingen.
Voor alle activiteiten kan u terecht op de parking van het bezoekerscentrum Webbekoms Broek.
Top
 
- tot 31 augustus 2009: fotowedstrijd RLGC
We zoeken sterfotografen uit de lagere school en het middelbaar onderwijs met oog voor landschappelijke pracht! De uitreiking van de prijzen (na deliberatie door een vakjury) gebeurt op zondag 11 oktober 2009 tijdens de happening "Hoogstamfruit" in de Charleroyhoeve in Grimbergen.
Alle praktische weetjes vind je terug in het wedstrijdreglement, te vinden op www.rlgc.be.

Op woensdag 22 april was het een mooie lentedag. Hoe ik dat nog zo goed weet? Omdat ik het voorrecht had om een deel van de dag buiten te vertoeven samen met leerkrachten en natuurouders. De Provincie Vlaams-Brabant geeft subsidies aan scholen die de schoolomgeving een stukje groener willen maken. Maar hoe begin je daar nu aan? Deze vraag was de aanleiding om leerkrachten en natuurouders bijeen te brengen om hen op weg te helpen. Er werd uitgelegd, geproefd van mogelijke natuuractiviteiten die in een groene omgeving gedaan kunnen worden, en een voorbeeldschool bezocht. Wie meer wil weten over het subsidiereglement 'natuur op school' kan altijd op de website van Provincie Vlaams-Brabant terecht. Enkele sfeerbeelden:

16 maart. De eerste les van de nieuwe cursus natuurouder is een feit. Dit jaar wordt de cursus gegeven op drie plekken: in basisschool De Duizendpootrakkers te Opwijk, in basisschool Dol-Fijn te Rillaar en in basisschool Don Bosco in Heverlee. De eerste cursus, die van Opwijk, is meteen een buitenbeentje. Nog nooit deden een behoorlijk aantal leerkrachten, van één school dan nog wel, mee aan de cursus. Hun voornaamste motivatie: nieuwe zaken bijleren en inspiratie opdoen voor de zintuigentuin. Een tuin die wordt aangelegd met behulp van subsidies voor 'natuur op school' van Provincie Vlaams-Brabant. De andere cursussen worden gevolgd door ouders en grootouders die graag net dat ietsje meer willen doen voor de school van hun (klein)kinderen.

Deze boeiende en geboeide mensen laten zich gedurende 6 weken een halve dag per week onderdompelen in de wereld van natuur- en milieueducatie.

Hoe kijken kinderen aan tegen natuur? Wat kan je met een simpel voorwerp als een loepepotje allemaal doen? Wat is educatief natuurbeheer en waarom vinden kinderen dit zo leuk? Welke bestaande materialen kunnen gebruikt worden in en rond de school? Dit zijn maar enkele van de vele vragen waarop cursisten de voorbije weken een antwoord kregen. De cursus wordt afgerond bij (hopelijk) mooi weer aan een waterkant met het educatief spel 'moord in de poel'. begin mei. Ja hoor, we zijn er bijna door, deze reeks cursussen.

De cursisten krijgen hun diploma, als bewijs dat ze zich succesvol hebben verdiept in natuureducatie, op zaterdag 13 juni op de natuurouderdag in Provinciedomein Halve Maan te Diest. Is jouw nieuwsgierigheid naar het hele natuuroudergebeuren gewekt? Kom dan gerust een kijkje nemen in Diest op 13 juni, tussen 12:00 en 17:00 uur.

Nieuws voor Natuurouders - maart 2009

de lente is bijna in het land: voor natuurouders is het buiten plezant

Onderwerpen:

1. Woordje vooraf....

2. Vorming 'natuur op school': 22 april 2009

3. De natuurbox is er!

4. Cursus natuurouder 2009

5. Schatten van kisten

6. Op de agenda

1.  Woordje vooraf...

Mag ik jullie allemaal van harte bedanken? Deze week is de 'week van de vrijwilliger'. Als natuurouder ben je evenzeer vrijwilliger als mensen uit een jeugdbeweging, uit het verenigingsleven, uit de mantelzorg...

En ja, vrijwilligers zijn belangrijk! Jullie zorgen voor extra mogelijkheden en veel enthousiasme. Wie wordt daar nu niet blij van? Vandaar: bedankt, natuurouders! Mede dankzij jullie kan er in het onderwijs op een leuke manier met natuureducatie omgegaan worden. Mede dankzij jullie krijgen de kinderen interesse - of op zijn minst respect - voor de natuur. Ik hoop dat ik jullie met deze nieuwsbrief weer wat nuttige en/of leuke informatie kan bezorgen waar jullie iets aan hebben.
Veel leesplezier!

Joke

Top

2. Vorming 'natuur op school': 22 april 2009

In de vorige natuuroudernieuwsbrief vernam je al dat er een vorming over de subsidie 'natuur op school' op komst is. De uitnodigingen gaan nog deze week de deur uit. Jullie kunnen dus alle concrete informatie binnenkort in de brievenbus verwachten.

Het programma:

            9. 30 uur Verwelkoming

            10.0 0 uur Toelichting van het subsidiereglement a.d.h.v. concrete

                             voorbeelden

            10. 30 uur Praktische voorstelling van het provinciaal aanbod aan

                             natuuruitleenkoffers met aansluitend een boekenmarkt

            12.0 0 uur Broodjeslunch

            13. 30 uur Toelichting van de MOS-werking in VB Abdijschool met

                           rondleiding door de  schooltuin

            15.0 0 uur Expertenpanel met Hans Marijns (Educatief Natuurbeheer), Kris

                            Van Inghelghem  (GREEN vzw) en Herwig Kevelaerts (MOS)

            15. 30 uur Einde

Praktisch: de vorming heeft plaats op 22 april 2009 in taverne 'In Den Rozenkrans' te Vlierbeek, Kessel-Lo. De vorming is bedoeld voor leerkrachten en natuurouders.

Inschrijven kan via mail of telefonisch:

mos@vlaamsbrabant.be of tel: 016-26 72 37/57

Top

3. De natuurbox is er!

Naar aanleiding van het subsidiereglement 'natuur op school' ontwikkelden de MOS-begeleiders de natuurbox. Deze box bevat een heleboel boeken. Enkele titels: 'het laatste kind in het bos', 'ecologisch tuinieren voor beginners', 'vrij spel voor natuur en kinderen'.

Deze box is gratis uit te lenen voor maximum 2 weken bij Joke Hermans, tel: 016-26 72 76, email: joke.hermans@vlaamsbrabant.be

Top

4. Cursus natuurouder 2009

Vanaf 16 maart gaan de cursussen natuurouder van 2009 van start. Inschrijven voor de cursus in Opwijk op maandagnamiddag, in Rillaar op dinsdagvoormiddag, in Heverlee op woensdagvoormiddag of Halle op donderdagnamiddag.

Inschrijven kan tot en met vrijdag 6 maart. Voor alle cursussen zijn nog enkele plaatsen beschikbaar. Inschrijven doe je bij Joke Hermans, tel: 016-26 72 76 of email joke.hermans@vlaamsbrabant.be door naam, adres, telefoon en email door te geven.

Top

5. Schatten van kisten

De winter zal stilaan het land beginnen verlaten. Het weer wordt dan ook iets beter om buiten met veldwerkmaterialen aan de slag te gaan. Daarvoor kan je nog steeds rekenen op de natuuruitleenkoffers. Je kan het hele aanbod raadplegen op www.vlaamsbrabant.be/natuuruitleenkoffers.

Op de website vind je ook steeds de meest recente informatie.

Als bijlage bij deze nieuwsbrief krijg je nog enkele gouden tips voor het gebruik van de 'schatten van kisten'.

6. Op de agenda:

- 7 maart 2009: 'Natuurleerpaden maken in de eigen omgeving' door NEC de Vroente

Vorming voor leerkrachten, NME-werkers, natuurgidsen, en andere geinteresseerden om zelf een natuurleerpad te leren ontwikkelen. Er wordt vertrokken van een praktijkvoorbeeld. Meer informatie: http://nme.milieuinfo.be/front.cgi?action=detail&id_a...

- 8 maart 2009: simultaantelling Grauwe Gors

Brakona zoekt vrijwilligers om Grauwe Gorzen te tellen. Meer informatie:

http://www.vlaamsbrabant.be/wonen-milieu/milieu-en-natuur...

- Tot 12 maart 2009: wedstrijd 'stuur je klas de ruimte in'

Meer informatie over de wedstrijd:

http://nme.milieuinfo.be/front.cgi?action=detail&id_a...

- 22 maart 2009: paasbloemenwandeling in Provinciedomein Huizingen

Een wandeling onder begeleiding doorheen het Provinciedomein van Huizingen. Meer informatie:

http://www.vlaamsbrabant.be/vrije-tijd-cultuur/provincied...

- 28 maart: Earth Hour

WWF-België doet voor de eerste maal mee aan dit wereldwijd initiatief. Iedereen wordt opgeroepen om van 20:30 tot 21:30 alle lichten te doven. Meer informate:

http://www.earthhour.be/nl/

- 26 april 2009: schapenwandeling in Provinciedomein Het Vinne, Zoutleeuw

Een wandeling onder leiding van gidsen, met de mogelijkheid tot aansluitend een maaltijd in de Bistro van Het Vinne. Meer informatie:

http://www.vlaamsbrabant.be/vrije-tijd-cultuur/provincied...

Top

Nog minder dan een maand te gaan voor de start van de nieuwe reeks cursussen n'atuurouder' in Vlaams-Brabant. Van 16 maart tot 7 mei kan je in Opwijk, Halle, Heverlee of Rillaar terecht voor een cursus. Zin om als (groot)ouder af en toe je steentje op natuurvlak bij te dragen op de basisschool van je (klein)kinderen?

Schrijf je dan onmiddelijk in!

Stuur een mailtje naar nme@vlaamsbrabant.be of bel naar 016-26 72 76  (Joke Hermans). Je kan daar ook terecht voor meer informatie.

Joke, blogredacteur

Louis Tobback, burgemeester van Leuven, vindt het fijn dat kinderen begaan zijn met het milieu. Dit was zijn reactie op de rode boomstammetjes die ik aanhaalde in mijn vorige post. Ik las dit zonet op de website van de lokale tv-zender ROBtv (http://www.robnet.be/article.php?Leuven/2009/2/6/5)

'Zie je wel?' was het eerste wat ik dacht toen ik dit bericht las. Kinderen zijn van belang, hun mening wordt gehoord én geapprecieerd. Reden te meer om hen warm te maken voor het milieu en onze leefomgeving in het algemeen. En neen, dat hoeft niet door hen saaie lessen te geven over de samenstelling van de één of andere plant. Je kan hen gewoonweg attent maken op de grote variëteit aan bloemen en planten langs de weg op weg naar school, of de kans geven in een bos of veld te ravotten en zo de natuur te beleven. Want de kinderen van nu, dat zijn de burgemeesters en ministers van morgen. Dan wordt hun mening niet enkel geapprecieerd, neen: dan kunnen ze effectief maatregelen nemen of voortzetten die onze natuurlijke omgeving ten goede komt.

Joke, blogredacteur

Het was mij nog niet opgevallen op weg naar het werk, maar door naar de nieuwsuitzending van ROBtv te kijken kwam ik erachter dat de afgezaagde bomen aan het Maria Artoisplein in Leuven rood geverfd zijn. Het initiatief komt van een lokale kunstenaar en zijn kinderen. Om de teloorgang van natuur in de stad aan te klagen, wilde hij de 'gestorven' bomen een signaalkleur meegeven. En welke kleur is dan beter geschikt dan rood? Opvallend, en geeft daarmee ook nog eens de indruk mee dat de natuur letterlijk 'bloedt'.

Het nieuwtje kreeg vooral mijn aandacht omdat de kunstenaar zijn kinderen betrok in het project. Zijn uitleg: als huisvader moet je met je kinderen bezig zijn, en de kunstenaar in zich krijgt inspiratie uit het 'huisvader zijn'. Zijn kinderen betrekken in zijn projecten is voor hem een deel van de opvoeding. Hier ben ik het wel eens met deze kerel: kinderen krijgen interesses en vaardigheden voor een groot deel van huis mee. Eigenlijk is deze kerel, zonder het zelf misschien te beseffen, ook een beetje 'natuurouder'. Hij betrekt zijn kinderen op zeer praktische wijze bij een maatschappelijk natuurgebonden probleem.

Of bomen op openbaar terrein rood verven de beste wijze is om de kinderen iets bij te brengen, ga ik in het midden laten. Mij is het vooral om het principe te doen: een ouder die er met de kinderen op uit trekt om op praktische wijze rond een natuurthema bezig te zijn. Leuk toch, niet? Natuureducatie die recht uit het hart komt!

Joke, blogredacteur van deze 'natuurouderblog'

Eind vorige week kwam een leuk boekje bij mij aanwaaien: 'wie wordt de GROENSTE oudervereniging van 2008?'. En wat blijkt? De winnaar werd een Vlaams-Brabantse natuurouderschool, namelijk de school Vlierbeek uit Kessel-Lo.

Het boekje spitste zich niet enkel toe op de winnaars, maar ook op de andere ingediende projecten. Ben je op zoek naar inspiratie voor de school? Ga dan zeker eens een kijkje nemen op de website van oudervereniging VCOV, die de wedstrijd uitschreef: www.vcov.be

Natuurouders zetten ontgetwijfeld af en toe een stapje in één van de vier Provinciedomeinen die Vlaams-Brabant rijk is. In die Provinciedomeinen werken gemotiveerde NME-medewerkers (NME= Natuur -en Milieueducatie) die het hele schooljaar lang klasgroepen ontvangen om met hen op ontdekking te gaan in de natuur. Een wandeling over de wallen van Diest, op zoek naar kriebelbeestjes in Kessel-Lo, Bollebossen in Huizingen of op stap met de Waterfee in Zoutleeuw: dit zijn slechts enkele van de vele mogelijkheden waarop scholen kunnen intekenen.

Ben je zelf gebeten door de natuur, heb je zin om rondleidingen te organiseren voor klasgroepen en zie je het zitten om de vrijwilligerswerking ter plekke te ondersteunen? Ga dan eens kijken op:

http://www.vlaamsbrabant.be/info/vacatures/vacature-desku...

Deze link brengt je bij de vacature voor NME-medewerkers in de Provinciedomeinen van Huizingen en Diest. Solliciteren kan tot en met 30 januari.

Een klasje in actie tijdens een NME-programma

Joke, blogredacteur

Maandagavond was ik welkom op een MOS-ouderraad (MOS= Milieuzorg Op School, zie ook: www.milieuzorgopschool.be) van een lagere school om het concept van de cursus natuurouder toe te lichten. De regio niet goed kennende, duurde het eventjes voor ik op de vergaderplek aankwam. De vergadering was al bezig, dus het is dan even zoeken naar de juiste plek. Op die momenten hoeft de donkere winteravond geen nadeel te zijn. Overal waar mensen bijeenkomen, is er wel een lichtbaken te zien. In combinatie met de enige muziek die in het stille straatbeeld te horen is - het stemgeluid en gelach van mensen in conversatie - was het een koud kunstje om me via de achteringang een weg te banen naar het vergaderlokaal in kwestie.

Het werd een warm welkom, bij een groep zeer gemotiveerde ouders en leerkrachten die samen het beste probeerden te maken van een groen beleid op school. Ik kwam er met de bedoeling om meer ruchtbaarheid te geven aan de cursus. Ik ging net niet buiten met concrete inschrijvingen. De aanwezigen vonden de cursus zeer leuk, zagen een aantal kansen voor hun eigen school en toonden zeer veel interesse.

Ergens wist ik het al, maar langs deze weg wordt het nog maar eens bevestigd: persoonlijke contacten zijn en blijven de beste manier om mensen over de streep te trekken. Wat niet betekent dat een medium als deze blog zijn waarde niet heeft. Maar ook een blog krijgt pas bekendheid als mensen erover praten. Laat dit een oproep zijn: vind je dit een leuke blog? Zie je zelf kansen in het concept van natuurouders? Praat er dan over met vrienden, familie, collega's, buren of zelfs wildvreemden op de trein of de bus.

Wat mij betreft, is zwijgen zilver en spreken goud!

Een blotevoetenpad in aanleg

Gisteren hoorde ik het op de radio: er komt een uitbreiding aan Technopolis. Ik ging niet zo lang geleden op bezoek in dit doe-centrum in Mechelen, en met deze ervaring nog vers in het geheugen spitste ik mijn oren. Op een braakliggend stuk terrein tegenover Technopolis wordt een park in openlucht ingericht voor natuur- en milieueducatie. Het beestje krijgt de naam 'Ecopolis'. Hilde Crevits (Vlaams minister van leefmilieu) maakte op de radio melding van een blotevoetenpad, een geurtuin en 'binnenkijken in een mierenhoop'.

Met temperaturen onder 0 moet ik toch even rillen bij de gedachte aan een blotevoetenpad in open lucht. Gaan mensen wel bereid zijn om het jaar rond zo'n park te bezoeken? Aan de andere kant: waarom ook niet? De natuur heeft in elk seizoen zijn aantrekkingskracht, en tegen kou kan je je kleden, toch? Zullen kinderen hun ouders kunnen overhalen om bij zogenaamde 'ongunstige weersomstandigheden' toch zo'n park te bezoeken? We zouden ons als volwassenen soms beter een beetje laten leiden door de onbevangenheid van kinderen, en ons laten meeslepen door onze zintuigen. We zouden veel minder missen van de pracht van onze natuur.

Duim omhoog voor Hilde Crevits alvast. Ecopolis kan de natuurbeleving een serieus duwtje in de rug geven qua populariteit. En wie weet valt er voor natuurouders (uiteraard ook voor alle anderen die met natuur- en milieueducatie bezig zijn) een hoop inspiratie op te rapen!

Joke, blogredacteur

Voor het vijfde jaar op rij organiseert Provincie Vlaams-Brabant cursussen 'natuurouder'.

De nieuwe cursussen hebben plaats in het voorjaar van 2009. Inschrijven doe je bij Joke Hermans via tel. 016-26 72 76 of email: nme@vlaamsbrabant.be

De data en locaties:

• Op maandag van 13:15 tot 15:45

basisschool de Duizendpootrakkers, Ringlaan 2 te 1745 Opwijk
        16 maart, 23 maart, 30 maart, 20 april, 27 april, 4 mei

• Op dinsdag van 9:15 tot 11:45

basisschool de Dolfijn, Ebdries 11 te 3202 Rillaar bij Aarschot
        17 maart, 24 maart, 31 maart, 21 april, 28 april, 5 mei

• Op woensdag van 9:15 tot 11:45

basisschool Don Bosco, Groenveldstraat 46 te 3001 Heverlee
        18 maart, 25 maart, 1 april, 22 april, 29 april, 6 mei

• Op donderdag van 13:15 tot 15:45

Pro Natura, Roggemanskaai 8 te 1501 Halle
        19 maart, 26 maart, 2 april, 23 april, 30 april, 7 mei

Tot op één van de cursusmomenten?

Joke, blogredacteur van de natuurouderblog

In deze laatste dagen voor de kerstvakantie worden heel wat kerstbomen versierd in de scholen. De klassieke 'denneboom' waarvan de meeste mensen wel weten dat het eigenlijk een spar is. Eigenlijk valt er veel meer te doen met zo'n kersboom dan enkel aandacht hebben voor het versieren. Dat ene moment in een jaar dat een stukje natuur zo expliciet naar binnen gehaald wordt, zou toch ideaal zijn voor méér dan gewoon een beetje kerstsfeer.

De kerstboom brengt bij mij de herinnering naar boven van een verhaaltje uit de natuuruitleenkoffer 'Schatkist van Boris'. In die koffer zit een stripverhaal over een vogeltje. Dat vogeltje breekt zijn vleugel net voor de winter en kan zo niet wegvliegen naar het warme zuiden. Geen enkele boom wil het vogeltje toelaten om een nestje te bouwen tussen hun takken voor de winter, behalve enkele sparren. Als beloning beschermt Koning Winter de sparren terwijl de andere bomen hun bladeren genadeloos kwijt raken.

Een hartverwarmend natuurverhaaltje dat perfect past bij de kerstsfeer rond een versierde boom als je het mij vraagt.

Joke, blogredacteur in kerstsfeer

De opwarming van de aarde is, letterlijk, al enige tijd een 'hot topic' in de wereld. Het meest recente en bekende voorbeeld is de film 'an inconvenient truth' (een ongemakkelijke waarheid) van voormalig Amerikaans vice-president en presidentskandidaat Al Gore. Nu de hype rond deze film een beetje bekoeld is, komt onze eigen Nic Balthazar met zijn eigen film. 'The big ask' is een leuk filmpje van net geen 4 minuten waarin op een heel eenvoudige manier de problematiek wordt aangekaard. Dit filmpje zou opnieuw de milieuproblematiek hoog op de agenda moeten krijgen bij politici, onder de massale druk van Jan met de pet.

Het is goed dat mensen zich vragen blijven stellen bij onze levenswijze, en de invloed ervan op de aarde. Als er af en toe een film(pje) nodig is om dit niet te vergeten, is het zeker goed dat deze gemaakt worden. Maar we mogen niet vergeten dat alles begint bij jezelf: als ieder individu ecologisch verantwoorde keuzes maakt, is de kans groter dat zich dit vertaalt in ons politiek en economisch systeem. Eens te meer ligt de oplossing bij onszelf. Laten we dan ook zelf onze verantwoordelijkheid opnemen.

Ga gerust eens naar het filmpje kijken, en vergeet niet om de video-petitie te ondertekenen: www.thebigask.be

Joke, blogredacteur van de natuurouderblog

Tijdens de herfstvakantie was er in Provinciedomein Huizingen (vlakbij Halle in Vlaams-Brabant) de grootouder-kleinkinddag.

Op het programma: rondrijden met het treintje, kriebelbeestjes zoeken, knutselen met bladeren, luisteren naar verhaaltjes van de bosfee....

Bijna 200 enthousiaste grootouders en kleinkinderen waren present voor een leuke namiddag buiten. Onder een heldere herfstzon werden ze opgewacht door natuurgidsen, die ieder een groepje op sleeptouw namen.

Nieuwsgierige oogjes tuurden vanuit het treintje naar de kabouters die in het gras stonden opgesteld voor het kabouterpad. Grootouders en hun kleinkinderen op zoek naar kriebelbeestjes tussen takken en bladeren gingen datzelfde treintje met plezier uit de weg. En in de boshut, waar de bosfee haar verhaaltjes vertelde, droomden de kinderen op schoot van oma of opa weg.

Zelfs voor mensen die niet deelnamen aan de activiteiten, toevallige passanten, moet het plezant geweest zijn in Huizingen die dag.  Wie wordt er immers niet gecharmeerd door enthousiaste kinderen en hun van fierheid stralende grootouders?

Het afsluitende drankje met een snack erbij was zeer welkom voor zowel grootouders als kleinkinderen om even terug te blikken op een leuke namiddag buiten.

Op een dag als deze zijn alle aanwezige grootouders een beetje natuur(groot)ouder. Reken maar dat de kinderen er niet genoeg van krijgen!

Voor ik het vergeet: sfeerbeelden kan je hier bekijken: http://www.flickr.com/photos/vlaamsbrabant/3024813032/

Joke, blogredacteur van de natuurouderblog

De nieuwe natuuroudercursus is in volle voorbereiding. Scholen worden gecontacteerd, ouders worden aangemoedigd.

Het is heel plezierig als je met een school te maken krijgt waar veel beweegt. Een leerkracht signaleerde dat er op haar school interesse was voor de cursus 'natuurouder'. Met acht zouden ze zijn, tenminste: als de cursus op hun school zou plaatsvinden. Zo'n kans liet ik natuurlijk niet liggen. Als bij toverslag waren er nog 2 geïnteresseerden en dan nog eens 2, wat de teller nu op 12 zet.

Twaalf kandidaat-natuurouders op één school: de meeste scholen kunnen er maar van dromen. Want een team van twaalf ouders biedt heel wat mogelijkheden. 12 kansen op assistentie voor leerkrachten, 12 bronnen voor nieuwe ideeën, 24 extra helpende handen...

Wat deze school bewijst, is dat enthousiasme aanstekelijk is. Natuurouder ben je immers niet alleen: samen met collega-ouders is dit een heel aangename manier om iets bij te dragen tot de school van je kinderen. Reden te meer om collega-ouders aan te moedigen om samen met jou de cursus te volgen. Met een team van drie enthousiaste natuurouders kan je al veel voor de school betekenen.

Oh ja, voor ik het vergeet: de Vlaams-Brabantse cursussen 'natuurouder' voor schooljaar 2008-2009 zullen plaatsvinden tussen 16 maart en 7 mei op vier plaatsen in de provincie Vlaams-Brabant. Interesse? Klik op de knop "mail mij" hiernaast en ik bezorg je alle concrete informatie. Tot binnenkort tijdens één van de cursussen?

Joke, blogredacteur van de natuurouderblog

Onlangs volgde ik een opleiding van Natuurpunt Educatie: het "Natuurbeheerspel". Een lang woord verbonden aan een mysterieuze groene koffer.

Toen ik het woord voor de eerste keer hoorde kon ik me er eerlijk gezegd niets bij voorstellen. De bal, rood-wit gestreepte kegels, enkele enorme doeken met een tekening erop en onder meer een brilmontuur in de koffer maakten me niet veel wijzer.

Een opleiding was dus op zijn plaats. Deze vond plaats op een mooie herfstdag in Bierbeek. Op de opleiding aanwezig: natuurouders en leerkrachten. En uiteraard Karel Coenen van Natuurpunt Educatie. Karel vergastte ons op een deskundige uitleg over alles wat met natuurbeheer te maken heeft: bedreigde en minder bedreigde diersoorten, allerlei biotopen (zeg maar 'leefwerelden'), mogelijke manieren om deze biotopen en dus ook de bijhorende diersoorten te creeëren of onderhouden.

Véél informatie voor een leek op dat gebied! Nogal een geluk dat van een begeleider van dit spel niet verwacht wordt dat je dit van buiten kent: alle informatie kan netjes in een papieren bundel opgezocht worden als dat nodig is.

Het spel spelen was uiteraard het plezantste aan de dag. Met veel enthousiasme leefden volwassenen tussen pakweg 25 en 55 jaar zich in. Rondjes lopen? Geen probleem! Met de bal elkaar aantikken? Nog plezanter! En dat alles met als doel om informatie te verzamelen om zo aan 'natuurbeheer' te kunnen doen. Soms moet je moeilijke keuzes maken, maar één ding weet ik zeker: het 'oranjetipje' is vanaf nu mijn favoriete vlinder (van naam alleszinds) 

Joke, blogredacteur van de natuurouderblog